'मर्द को कभी दर्द नहीं होता।'        'मर्द' सिनेमा आल्यापासून हा संवाद प्रत्येकाच्या डोक्यात इतका घट्ट बसलाय कि, तो आता बाहेर पडणं किंवा विसरणं अशक्य आहे. हा संवाद पुरुषांच्या तोंडातून सर्वाधिक ऐकायला मिळतो. परंतु हा सिनेमा बाजूला ठेवून याचा विचार केला तर. खरंच मर्द म्हणजे पुरुष यांना वेदना होत नाही का? वेदना काय फक्त स्त्रियांना होतात असं आहे का? पुरुषांचं शरीर दगडापासून किंवा धातूपासून बनलेलं असतं का? याचा सारासार कल्पकतेच्या पलीकडे जाऊन कुशल बुद्धीने विचार केला तर याचं उत्तर 'नाही' असं आहे. आता मर्द (पुरूष) आणि स्त्री म्हणजे कोण? किंवा आपल्याला स्त्री-पुरुष अशी ओळख कशी मिळते?          जन्म झाल्यावर आपण मानव प्राणी म्हणून जन्माला येतो. त्यावेळी आपल्याला 'आपण स्त्री आहोत की पुरुष.' हे बिलकुल कळत नसतं. आपल्याला निसर्गतः मिळालेल्या रचनेवरून स्त्रीत्वं, पुरुषत्वं बहाल केलं जातं. त्यानंतर तशीच कपडे घातली जातात मग त्याच प्रकारची कपडे कायमस्वरूपी घालावी लागतात. हे झालं दिसण्यावरून. आणि मानसिकरित्या आपल्यावर जी जडणघ...